50 mln EUR na diamentowe chipy kwantowe. PWr w projekcie DIREQT
Politechnika Wrocławska uczestniczy w międzynarodowym projekcie DIREQT, którego celem jest stworzenie europejskiej linii pilotażowej do produkcji chipów kwantowych opartych na diamencie. Wartość przedsięwzięcia wynosi około 50 mln EUR. Polski zespół będzie odpowiadał za rozwój technologii nanoszenia powłok diamentopodobnych na struktury półprzewodnikowe AlGaN/GaN oraz ich integrację z urządzeniami kwantowymi.
Projekt DIREQT (Diamond for Industry Ready Quantum Technologies) koncentruje się na rozwoju technologii umożliwiających przemysłowe wykorzystanie diamentowych układów kwantowych. Jednym z głównych celów inicjatywy będzie stworzenie rozproszonej linii pilotażowej, łączącej zaplecze technologiczne i badawcze partnerów z różnych krajów Europy.
Jak poinformowała Politechnika Wrocławska, w konsorcjum działa 31 organizacji: 13 instytucji badawczo-technologicznych, 8 uczelni, 9 przedsiębiorstw i jedna organizacja niekomercyjna. Prace koordynuje włoska Narodowa Rada Badań Naukowych (CNR). Projekt wystartował 1 lipca 2026 roku i potrwa do końca 2029 roku. Jego budżet wynosi około 50 mln EUR, z czego blisko 25 mln to dofinansowanie unijne.
Diamentowe struktury w układach kwantowych
Zainteresowanie diamentem wynika z jego szczególnych właściwości fizycznych. Odpowiednio przygotowane kryształy, zawierające kontrolowane defekty sieci atomowej, mogą być wykorzystywane jako elementy urządzeń kwantowych.
Jednym z przykładów takich defektów są centra azot–wakans (NV), czyli defekty struktury krystalicznej diamentu, w których atom azotu sąsiaduje z pustym miejscem w sieci atomowej. Ich właściwości kwantowe można kontrolować i odczytywać za pomocą promieniowania elektromagnetycznego. Co istotne, centra NV mogą działać również w temperaturze pokojowej, co ogranicza potrzebę stosowania skomplikowanych systemów chłodzenia.
W ramach DIREQT planowane jest rozwijanie technologii wytwarzania i integracji diamentowych struktur kwantowych, a także metod ich testowania. Konsorcjum zamierza również opracować zestawy narzędzi projektowych (Quantum Process Design Kits), które mają ułatwić projektowanie układów i zwiększyć powtarzalność procesów produkcyjnych.
Politechnika Wrocławska opracuje powłoki DLC
Prace realizowane na Politechnice Wrocławskiej skoncentrują się na technologii cienkowarstwowych powłok DLC (diamond-like carbon), czyli materiałów węglowych wykazujących część właściwości charakterystycznych dla diamentu. Zespół pod kierownictwem prof. Reginy Paszkiewicz będzie opracowywał metody nanoszenia takich warstw na struktury półprzewodnikowe AlGaN/GaN, wykonane z azotku galu i azotku glinu-galu.
Naukowcy wykorzystają technologię RF ICP PECVD (Radio Frequency Inductively Coupled Plasma Plasma Enhanced Chemical Vapor Deposition), czyli metodę chemicznego osadzania cienkich warstw z fazy gazowej, wspomaganą plazmą wytwarzaną z wykorzystaniem pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości. Badania obejmą podłoża o średnicach 2 i 4 cali. Zespół PWr chce opracować proces osadzania powłok dostosowany do wymagań struktur kwantowych i sprawdzić możliwość ich integracji.
Na realizację zadań Politechniki Wrocławskiej przeznaczono około 1,25 mln EUR. Prace są współfinansowane przez Komisję Europejską oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Od badań laboratoryjnych do produkcji pilotażowej
DIREQT jest częścią europejskich działań na rzecz rozwoju technologii półprzewodnikowych, wspieranych przez Chips Joint Undertaking. Rozproszona linia pilotażowa ma umożliwić stopniowe zwiększanie dojrzałości technologicznej diamentowych chipów kwantowych oraz rozwój procesów produkcyjnych, które w przyszłości mogłyby zostać wykorzystane w przemyśle.
Technologie rozwijane w ramach projektu mogą w przyszłości posłużyć do budowy czujników kwantowych, układów komunikacyjnych i komponentów komputerów kwantowych.


