Europa zbuduje gigafabryki AI - siedem zakładów za 30 mld EUR

AI Gigafactories – to projekt dużych ośrodków obliczeniowych przeznaczonych do trenowania, rozwijania i wdrażania zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. Program stanowi kolejny element unijnej strategii wzmacniania niezależności technologicznej i budowy własnego zaplecza dla rozwoju AI.

Finansowanie publiczne z budżetu UE oraz państw członkowskich może sięgnąć 10 mld EUR. Według Komisji Europejskiej środki te mają przyciągnąć co najmniej 20 mld EUR kapitału prywatnego, co oznacza łączną wartość inwestycji przekraczającą 30 mld EUR.

Nowe centra mają zapewnić dostęp do infrastruktury obliczeniowej startupom, rozwijającym się firmom technologicznym, małym i średnim przedsiębiorstwom, instytucjom naukowym, sektorowi przemysłowemu oraz administracji publicznej. Infrastruktura będzie wykorzystywana do trenowania modeli AI, prowadzenia obliczeń inferencyjnych oraz dalszego dostrajania najbardziej zaawansowanych systemów sztucznej inteligencji.

“Ogłoszenie naboru wniosków w ramach projektu „AI Gigafactories” stanowi kamień milowy w realizacji naszych ambicji związanych z inicjatywą „AI Continent”. Dostęp do ogromnej mocy obliczeniowej w ramach „AI Gigafactories” jest strategiczną koniecznością dla Europy w obliczu przyspieszającego rozwoju sztucznej inteligencji. Cieszę się, że państwa członkowskie, przemysł i Komisja łączą siły, aby pracować nad tymi obiektami, które mają kluczowe znaczenie dla naszej suwerenności technologicznej” - powiedziała Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza ds. suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji.

Komisja podkreśla, że infrastruktura będzie działała zgodnie z europejskimi regulacjami dotyczącymi ochrony danych, bezpieczeństwa oraz etyki wykorzystania AI. Celem jest rozwój zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji na infrastrukturze pozostającej pod kontrolą Europy.

O wsparcie mogą ubiegać się konsorcja lub spółki celowe tworzone przez przedsiębiorstwa, instytucje publiczne, inwestorów i innych partnerów. Gigafabryki mogą powstać zarówno na terenie jednego państwa członkowskiego, jak i jako projekty rozproszone obejmujące kilka krajów.

Za realizację programu odpowiada Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie w dziedzinie Obliczeń Wielkiej Skali (EuroHPC JU), które wspólnie z państwami członkowskimi będzie finansować dostęp do infrastruktury obliczeniowej wybranych projektów.

Porozumienie o wspólnych zakupach podpisało dotąd 18 państw: Chorwacja, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Polska, Portugalia, Słowacja, Hiszpania i Szwecja.
Komisja przewiduje możliwość zakupu sprzętu od producentów z Europy oraz państw uznawanych za partnerów strategicznych. Jednocześnie podpisano listy intencyjne z amerykańskimi producentami układów – AMD, NVIDIA i Qualcomm – aby zapewnić uczestnikom programu dostęp do najnowszych procesorów niezbędnych do budowy infrastruktury.

Nabór wniosków potrwa do 12 listopada 2026 roku. Ocena projektów ma zakończyć się na początku 2027 roku, a podpisanie umów umożliwiających rozpoczęcie budowy planowane jest jeszcze w tym samym roku. Pierwsze AI Gigafactories powinny rozpocząć działalność najpóźniej w ciągu 18 miesięcy od zawarcia kontraktów.