Spór wokół POLSY. Astronauta krytykuje kierownictwo, pracownicy składają pisemną skargę

Prezes POLSY żąda zakazu wypowiedzi dla polskiego astronauty

Całe zamieszanie zaczęło się od pisma, które trafiło do członków Rady Polskiej Agencji Kosmicznej. Jego autorem jest prezes POLSY Marta Wachowicz. Szefowa Polskiej Agencji Kosmicznej odnosła się do wcześniejszych publicznych wypowiedzi polskiego astronauty Sławosz Uznański-Wiśniewski na temat funkcjonowania Agencji.

“Niezbędne jest niezwłoczne podjęcie stanowczych działań mających na celu doprowadzenie do zaprzestania przez pana Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego publicznego komentowania kwestii związanych z działalnością Agencji, projektami strategicznymi, bezpieczeństwem państwa oraz współpracą międzynarodową” - to fragment listu dokumentu, skierowanego do członków Rady POLSA przez prezes Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) Marty Wachowicz.

Jej zdaniem komentarze na temat działalności Agencji, realizacji projektów strategicznych oraz polityki państwa w obszarze sektora kosmicznego i współpracy międzynarodowej formułowane przez polskiego astronautę mają ”(...) charakter jednoznacznie polityczny i nie znajduje oparcia ani w założeniach programu, ani w obowiązujących ramach współpracy europejskiej w sektorze kosmicznym i bezpieczeństwa”.

Próba cenzury

Według informacji ujawnionych przez TVN24, prezes POLSY oczekuje ograniczenia publicznych komentarzy astronauty dotyczących działań Agencji. Z kolei w ocenie Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego jest to próba wygaszenia krytycznych głosów i zablokowania debaty dotyczącej kondycji instytucji. Astronauta odniósł się do zarzutów w mediach społecznościowych.

„Odbieram jednak żądanie dla mnie zakazu wypowiedzi przez prezes POLSA jako próbę cenzury, marginalizowania i uciszania głosów krytycznych wobec braku strategicznych kompetencji i zaniechań prezes POLSA, które mogą osłabiać pozycję Polski w sektorze kosmicznym” - napisał Usnański-Wiśniewski.

Przypomnijmy, że spór ma związek ze specjalnym posiedzeniem Rady POLSY z 11 maja bieżącego roku. Spotkanie dotyczyło finansowania sektora kosmicznego oraz instrumentów wsparcia dla przemysłu, nauki i startupów. W obradach, prócz szefostwa Polskiej Agencji Kosmicznej, uczestniczyli przedstawiciele instytucji zewnętrznych, w tym Słąwosz Uznański-Wiśniewski.

Astronauta poinformował później w mediach społecznościowych, że podczas posiedzenia zadawał pytania dotyczące planowanych działań Agencji w latach 2025–2026, realizacji programów edukacyjnych związanych z polską misją kosmiczną oraz rozwoju Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej. Uznański-Wiśniewski przyznał, że wiele działań agencji jest jego zdaniem niezrozumiałych i chciał, by jego wątpliwości wyjaśniono w sposób metytoryczny.

“Moja wypowiedź dotyczyła tego, że większość środków przeznaczonych na program IRIS2 trafi do firm spoza Polski, gdzie głównymi beneficjentami będą firmy z Niemiec i Francji, z powodu braku wystarczających możliwości technologicznych polskich firm w budowie satelitów telekomunikacyjnych. Mam nadzieję, że wraz z rozwojem polskich kompetencji w tym zakresie, w przyszłości to się zmieni. Na co dzień pracuje w strukturach europejskich i w oczywisty sposób wspieram każdą współpracę europejską w tym również na rzecz bezpieczeństwa, także rozwój programu IRIS2, którego celem jest zapewnienie bezpiecznej łączności satelitarnej dla Europy” – podkreślił Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Według Uznańskiego-Wiśniewskiego odpowiedzi kierownictwa POLSY ma jego pytania były niewystarczające. Astronauta podkreślił również, że wielokrotnie oferował Agencji wsparcie eksperckie i działał społecznie na rzecz rozwoju polskiego sektora kosmicznego. Zaznaczył jednocześnie, że nie reprezentuje POLSY i nie występuje w imieniu instytucji.

List pracowników POLSY

Spór na linii Polsa-Uznański-Wiśniewski nie jest jedynym problemem merytorycznym i wizerunkowym POLSY. Ta sprawa zbiegła się w czasie z ujawnieniem listu przygotowanego przez pracowników Polskiej Agencji Kosmicznej. Dokument został skierowany do ministra finansów Andrzeja Domańskiego. Jego autorzy wskazują na poważne zaniedbania i problemy związane z funkcjonowaniem Agencji oraz zarządzaniem organizacją.

„Jako obecni i byli pracownicy Polskiej Agencji Kosmicznej zatroskani losem tej instytucji pragniemy zwrócić uwagę Pana Ministra na poważne naruszenia praw pracowniczych w Agencji oraz praktyczną utratę zdolności instytucjonalnej POLSA do skutecznej realizacji jej ustawowych zadań” – czytamy w dokumencie zaadresowanym do ministra Domańskiego.

W liście wymieniono m.in. zarzuty dotyczące naruszeń praw pracowniczych oraz utraty zdolności instytucjonalnej do realizacji ustawowych zadań POLSY. Pracownicy mają wskazywać na pogarszającą się sytuację wewnętrzną oraz problemy wpływające na działalność Agencji.

„(...) konieczne jest sprawne działanie Polskiej Agencji Kosmicznej. Tymczasem od roku obserwujemy jej praktyczny demontaż. Niemal 1/3 personelu straciła pracę. (...) W ich miejsce przyjmowano osoby bez doświadczenia w branży kosmicznej, niejednokrotnie z pominięciem wymaganego w ustawie trybu konkursowego. (...)Zadania ustawowe Agencji w dużej mierze przestały być realizowane. Pracownicy są zastraszani i poniżani” – to kojelny fragment listu pracowników do .

Pracownicy podkreślają, że swoje pismo skierowali też do Państwowej Inspekcji Pracy. Z kolei Ministerstwo Rozwoju i Technologii, które nadzoruje Polską Agencję Kosmiczną, potwierdziło otrzymanie dokumentu i poinformowało, że trwa analiza przedstawionych zarzutów. Sprawa ma zostać omówiona podczas najbliższego posiedzenia Rady POLSA w czerwcu.

Sama Agencja przekazała, że formalnie nie otrzymała dokumentu ze skargami pracowników. Jednocześnie odniosła się do zarzutów w bardzo obszsernej korespondencji do Polskiej Agencji Prasowej.

„(…)rotacja zatrudnienia towarzysząca procesom reorganizacyjnym jest zjawiskiem naturalnym i powszechnym w jednostkach przechodzących istotne zmiany strukturalne i prawne” - poinformowała POLSA Polską Agencję Prasową.

List pracowników to kolejny sygnał o napięciach wewnątrz POLSY. Jesienią ubiegłego roku do mediów trafił anonimowy list opisujący problemy organizacyjne w Agencji. Autorzy wskazywali wtedy na utratę zdolności współpracy z partnerami, odpływ doświadczonych pracowników, paraliż organizacyjny oraz problemy związane z przygotowaniem misji IGNIS.

Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej Marta Wachowicz skomentowała całą sprawę podczas piątkowego briefingu prasowego. Powiedziała, że nie ma sobie nic do zarzucenia ponieważ „staje murem za programem rządowym” i dalej będzie to robić.