NASK liderem projektu satelitarnego QKD
NASK jako lider międzynarodowego konsorcjum zbuduje mobilną optyczną stację naziemną zdolną do kwantowego ustalania klucza szyfrującego (QKD) z europejskimi satelitami, w tym z Eagle-1. Projekt PIONIER-Q-SAT włączy Polskę do infrastruktury EuroQCI i potrwa do 2029 r. Wartośc inwesteycji to niemal 10 milionów euro.
Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) stanie na czele budowy pierwszej w Polsce mobilnej optycznej stacji naziemnej umożliwiającej realizację protokołu QKD (Quantum Key Distribution) z satelitami europejskimi. Infrastruktura powstanie w ramach projektu PIONIER-Q-SAT, będącego częścią unijnego programu EuroQCI (European Quantum Communication Infrastructure), rozwijanego przez Komisję Europejską w ramach inicjatywy EuroQCI/IRIS/SpaceQCI i szerszego parasola EuroQCI.
“Projekt PIONIER-Q-SAT to dowód, że Polska nie tylko uczestniczy w europejskim wyścigu technologicznym, ale potrafi wyznaczać kierunki jego rozwoju. Umacniamy naszą pozycję wśród państw, które tworzą fundamenty przyszłego, bezpiecznego cyfrowo świata. To przedsięwzięcie, w którym polskie instytucje i firmy pokazują swoje kompetencje i ambicje. Współtworzymy infrastrukturę, która będzie chronić interesy państwa, obywateli i całej Europy. To powód do dumy, ale też zobowiązanie, aby nadal rozwijać technologie, które wzmacniają bezpieczeństwo i suwerenność naszego kraju” – podkreślił Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.
Nowa stacja ma umożliwić "kwantowe ustalanie klucza (QKD) z europejskimi satelitami". Warto podkreślić, że tego typu systemysą rozwijane jako odporne na przyszłe ataki wykorzystujące komputery kwantowe, zdolne w przyszłości łamać klasyczne kryptosystemy asymetryczne. Projekt zakłada m.in. łączność z europejskim satelitą Eagle-1. Po uruchomieniu stacja włączy Polskę do europejskiej sieci węzłów kwantowych, tworzących unijny kręgosłup bezpiecznej komunikacji międzyinstytucjonalnej.
“Budowa mobilnej optycznej stacji naziemnej QKD to moment przełomowy dla polskiej infrastruktury cyfrowej. Jako lider konsorcjum jesteśmy dumni, że możemy współtworzyć projekt, który realnie wzmacnia europejską współpracę w obszarze technologii kwantowych. PIONIER-Q-SAT łączy najwyższe kompetencje polskich zespołów badawczych i przemysłowych z ambitną wizją rozwoju EuroQCI” - powiedział dr inż. Radosław Nielek, Dyrektor NASK.
W skład konsorcjum – poza NASK – wchodzą polskie podmioty technologiczne i naukowe: Creotech Instruments, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS) oraz Wojskowa Akademia Techniczna (WAT), a także partner zagraniczny – litewski Kauno Technologijos Universitetas (KTU).
Projekt ma wartość 9,9 mln euro, a jego realizację zleciła European Health and Digital Executive Agency (HaDEA), działająca w strukturach wykonawczych Komisji Europejskiej. Krajowy wkład finansowy dla polskich instytucji został zabezpieczony przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
“Bardzo cieszy mnie fakt, że w rozwój technologii QKD angażuje się coraz więcej polskich instytucji. Projekt Pionier-Q realizowaliśmy w konsorcjum sześciu podmiotów naukowych. Teraz w konkursach samych CEF dotyczących komunikacji kwantowej mamy 13 podmiotów z Polski – zarówno naukowych jak i komercyjnych. Będziemy jako Polska kierować trzema dużymi projektami europejskimi. A to nie koniec, bo Polskie podmioty są również aktywne w innych naborach europejskich – chociażby takich jak IRIS2” – powiedział dr inż. Michał Marks, Dyrektor Pionu Obliczeń Chmurowych i Inteligentnych Sieci w NASK.
Prace rozpoczęły się 1 stycznia 2026 r. i – zgodnie z harmonogramem – potrwają do połowy 2029 r.. Konsorcjum przewiduje, że w tym czasie powstanie infrastruktura naziemna, zostanie zintegrowana z europejskimi standardami łączności optycznej i kwantowej oraz przejdzie testy operacyjne z orbitą.
